Bu bir de eşel taşınabilir uygulanmış hali! Motorine tarihte görülmemiş artırım

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Enerji kulislerinden sızan bilgilere nazaran, cuma gününden itibaren geçerli olacak yeni fiyat tarifesiyle birlikte motorinde rekor düzeylere ulaşılması bekleniyor. Gazeteci Olcay Aydilek’in aktardığına nazaran, motorin litre fiyatına 5 lira 37 kuruşluk önemli bir artırım yapılması öngörülüyor. Son periyodun en sert fiyat güncellemelerinden biri olarak bedellendirilen bu artırımın akabinde, motorin litre fiyatının birçok kentte 60 TL bandını aşarak 65 TL düzeyine yaklaşacağı tabir ediliyor. Uzmanlar, akaryakıt fiyatlarındaki bu sert artışın sırf ferdî araç kullanıcılarını değil, birebir vakitte besin ve temel tüketim eserleri başta olmak üzere geniş bir fiyat zincirini etkileyerek enflasyon üzerinde yeni bir baskı oluşturacağına dikkat çekiyor.

YAVUZYILMAZ “ÖTV SIFIRLANDI, SERİ ARTIRIMLAR GELİYOR” DİYE UYARMIŞTI

Beklenen bu devasa artış, iktidarın artırımları halka yansıtmamak argümanıyla devreye aldığı Eşel Taşınabilir sisteminin fonksiyonsuz kaldığını ortaya koydu. CHP Genel Lider Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, şimdi 15 Mart’ta yaptığı açıklamada sistemin çökeceği ikazında bulunmuştu. “AKP mışıl mışıl uyuyor. Motorine seri artırımlar gelmek üzere!” diyerek bugünkü tabloya işaret eden Yavuzyılmaz, 15 Mart prestijiyle 65,89 TL olan 1 litre motorinin pompa fiyatında yalnızca 0,48 TL ÖTV kaldığını hesaplamıştı.

Yavuzyılmaz o gün yaptığı ikazda, “Motorinin rafineri çıkış fiyatına 0,64 Lira daha artırım gelirse, bu artırımın yalnızca 0,48 Lirası ÖTV’den karşılanabilecek. Akabinde motorinin pompa fiyatında kalan ÖTV meblağı ‘sıfır’ olacak. Yani ÖTV kalmadığı için Eşel taşınabilir sistemi devre dışı demektir. Bu evreden sonra yapılacak tüm artırımlar direkt motorinin pompa fiyatına yansıtılacak” sözlerini kullanmıştı. İktidarın bu sistemi yüzde 75 oranında devreye soktuğunu, kalan yüzde 25’lik oranın ise pompa fiyatına artırım olarak yansıdığını belirten CHP’li vekil, 6 Mart’ta Meclis’e verdiği teklifle akaryakıttaki KDV’nin yüzde 20’den yüzde 10’a düşürülmesini ve ÖTV’deki KDV’nin kaldırılmasını isteyerek, bunun halka yüzde 13’lük bir müdafaa marjı sağlayacağını tabir etmişti.

Yavuzyılmaz’ın paylaştığı maliyet tablosuna nazaran 1 litre motorinin fiyatındaki oranlar şöyleydi: Yüzde 70,28 rafineri satış fiyatı (46,31 TL), yüzde 17,16 KDV (KDV 1: 9,37 TL, KDV 2: 1,94 TL), yüzde 11,76 dağıtıcı/bayi/nakliye kârı (7,75 TL), yüzde 0,73 ÖTV (0,48 TL) ve yüzde 0,08 EPDK gelir hissesi (0,05 TL). Toplam vergi oranı ise yüzde 17,97 (11,79 TL) olarak gerçekleşmişti.

ŞİMŞEK “SÜRDÜRÜLEBİLİR DEĞİL” DEMİŞTİ

Sistemin bütçede yarattığı deliğe ve fiyatlardaki duruma ait en net itiraf ise dün (17 Mart) Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’ten gelmişti. Katıldığı televizyon programında Eşel Taşınabilir sistemi olmasaydı mazotun 83 TL olacağını belirten Şimşek, bugünkü dev artırımın sinyalini vererek milyonları gelecekteki artırım dalgalarına karşı uyarmıştı.

Şimşek açıklamasında, “Sistemi uygulamasaydık bugün Ankara’da mazotun litresi 83 lira 10 kuruş olacaktı. Şu anki fiyat ise 67 lira 10 kuruş. Akaryakıtta ise sistem devrede olmasaydı litre fiyatı 71 lira 11 kuruş olacaktı, şu an tüketiciye yansıyan fiyat 62 lira 30 kuruş” bilgisini paylaşmıştı. Bu uygulamanın bütçe üzerinde çok büyük bir yük oluşturduğunu belirten Bakan Şimşek, “Bunu halkımıza yansımasını sınırlamak için yaptık lakin bu sürdürülebilir değil. Savaşın süreksiz olacağı varsayımıyla bu adımı attık” itirafında bulunmuştu.

KÜRESEL ŞOK VE 5 YIL SONRA RAFTAN İNEN FORMÜLÜN ÇÖKÜŞÜ

Süreci bu noktaya taşıyan ve Eşel Mobil’in 2021’den sonra tekrar masaya gelmesine neden olan temel faktör, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik taarruzlarıyla Körfez bölgesinde patlak veren savaş oldu. Savaşın dünya petrol arzının beşte birini etkilemesiyle Brent petrol yüzde 40’tan fazla, doğal gaz yüzde 56’dan fazla, jet yakıtı ise yüzde 100’e yakın arttı.

İlk etapta 3 Mart tarihinde motorine tek seferde yüzde 10,5 oranında artırım gelmesi ve litre fiyatının 70 TL sonuna dayanması üzerine, Hazine ve Maliye Bakanlığı ÖTV gelirinden feragat etme kararı almıştı. Piyasalardaki spekülasyonu önlemek ismine TCMB, döviz ve TL likiditesini denetim etmek için Türk Lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım süreçlerini başlatmış; SPK ve Borsa İstanbul aracılığıyla ise borsada açığa satış süreçleri süreksiz olarak yasaklanmıştı.

Bakan Şimşek’in bölgeye yapılan 30 milyar dolarlık ihracatın, 19 milyar dolarlık ithalatın ve 10 milyon turistten sağlanan 10 milyar dolarlık gelirin risk altında olduğunu vurguladığı ve “Daha çok cari açık konusunda tedirginim” dediği bu kriz ortamında; siyasalların günlerdir dikkat çektiği “ÖTV limitinin tükenmesi” gerçeği cuma günü 5,37 TL’lik artırımla direkt vatandaşın cebine yansımış olacak.